Borsada alım veya satım yapmak için aracı kurum ekranına girilen talimata emir denir. Emir türü; işlemin hangi fiyat koşulunda gerçekleşebileceğini, gerçekleşmeyen kısmın ne olacağını ve yatırımcının fiyat üzerindeki kontrolünü belirler. Yanlış emir seçimi, özellikle oynak ve likiditesi düşük paylarda beklenmeyen fiyattan işlem yapılmasına yol açabilir.
Limit fiyatlı emir nedir?
Alımda ödenmek istenen en yüksek, satışta kabul edilen en düşük fiyat belirlenir. Karşı tarafta uygun emir varsa işlem gerçekleşir; yoksa emir bekleyebilir. Limit fiyat, işlemin mutlaka tam olarak gerçekleşeceği anlamına gelmez.
Piyasa emri nedir?
Fiyat yazılmadan mevcut karşı emirlerle eşleşmeyi hedefler. Derinliğin zayıf olduğu bir payda farklı fiyat kademelerinden işlem gerçekleşebilir. Ekranda görülen son fiyat ile ortalama gerçekleşme fiyatı aynı olmayabilir.
Yaygın emir türleri
| Emir | Temel amaç | Ana risk |
|---|---|---|
| Limit fiyatlı | Fiyatı sınırlandırmak | Gerçekleşmeme |
| Piyasa | Hızlı eşleşme | Beklenmeyen fiyat |
| Piyasadan limite | Mevcut fiyatla başlayıp kalanı limite çevirmek | Kalan kısmın beklemesi |
| Koşullu/özel | Belirli şart oluşunca işlem | Kurum ve pazar kuralına bağlılık |
Emir süresi neden önemlidir?
Günlük, anlık veya belirli süreli emir seçenekleri aracı kurum ve pazar kurallarına göre değişebilir. Gün sonunda iptal edilen emir ertesi gün otomatik devam etmeyebilir. Emir geçerlilik süresi onay ekranında kontrol edilmelidir.
Parçalı gerçekleşme ne demektir?
Emrin tamamı için karşı miktar bulunmazsa bir kısmı gerçekleşebilir, kalanı bekleyebilir. Portföy ve nakit hesabı yalnızca talep edilen miktara göre değil gerçekleşen miktara göre güncellenir.
İşlemin genel adımlarını hisse alım satım rehberinde, ani duraklamaları devre kesici yazısında inceleyebilirsiniz.
Emir vermeden önce kontrol listesi
- Hisse kodu ve pazar doğru mu?
- Alım mı satış mı seçildi?
- Fiyat ve lot miktarı doğru mu?
- Komisyon ve vergisel maliyet görüntülendi mi?
- Emir süresi anlaşıldı mı?
- İptal veya düzeltme koşulu biliniyor mu?
Sık sorulan sorular
Limit emir kesin gerçekleşir mi?
Hayır. Fiyat belirlenen limite gelmez veya yeterli karşı emir bulunmazsa gerçekleşmeyebilir.
Piyasa emri neden pahalı gerçekleşebilir?
Emir defterindeki miktar yetersizse farklı fiyat kademeleriyle eşleşebilir.
Diğer rehberler Borsa kategorisinde yer alır.
Pratik değerlendirme senaryosu
Likiditesi yüksek bir hissede küçük piyasa emri son fiyata yakın gerçekleşebilirken, düşük hacimli payda aynı büyüklükte emir birkaç fiyat kademesini tüketebilir. Yatırımcı ekranında tek fiyat görse bile gerçekleşen ortalama fiyat farklılaşabilir. Limit emir bu riski sınırlar fakat işlem gerçekleşmeyebilir.
Tek bir ölçüte bağlı kalmamak neden önemli?
Emir seçimi yatırım hedefinden bağımsız düşünülemez. Acil pozisyon kapama, belirli fiyattan alım veya parçalı işlem farklı yöntem gerektirir. Emir defteri hızla değiştiği için geçmiş derinlik görüntüsü gelecek eşleşmeyi garanti etmez.
Kontrol ve kayıt adımı
Emir onayından sonra gerçekleşen miktar, ortalama fiyat, kalan miktar, komisyon ve geçerlilik süresini kontrol edin. İptal edildiğini düşündüğünüz emrin durumunu portföy ekranından doğrulayın.
Risk uyarısı: Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir. Pay piyasası anapara kaybı riski taşır.
Yaygın yanlış yorumlar
Emir türlerinde en yaygın karışıklık, piyasa emrinin belirli bir fiyattan kesin gerçekleşeceğini sanmaktır. Likiditenin düşük olduğu hisselerde emir, ekrandaki son fiyattan farklı seviyelerde karşılanabilir. Limit emir fiyat kontrolü sağlar ancak tamamının gerçekleşmesini garanti etmez; kısmi gerçekleşme ve bekleme ihtimali vardır.
Karar öncesi son kontrol
Emir göndermeden önce hisse kodu, alış veya satış yönü, adet, fiyat, geçerlilik süresi ve hesap bakiyesi tek tek kontrol edilmelidir. Açılış ve kapanış seanslarındaki kurallar normal seanstan farklı olabilir. Yatırım kuruluşunun emir ekranındaki açıklamalar okunmalı; yanlış emir fark edildiğinde iptal veya düzeltme imkânı gecikmeden kontrol edilmelidir.
Uygulamada dikkat edilecek ek nokta
Emir ekranında görülen son işlem fiyatı, o anda aynı fiyattan yeterli miktarda alıcı veya satıcı bulunduğunu kanıtlamaz. Emir defterindeki derinlik hızla değişebilir. Bu nedenle yüksek adetli işlemlerde kademeler ve olası fiyat etkisi düşünülmeli; yatırımcı yalnızca gerçekleşen ortalama fiyatı değil, komisyon ve diğer kesintileri de işlem sonucuna eklemelidir.